ميرزا محمد حيدر دوغلات
320
تاريخ رشيدى ( فارسي )
جنب هلالى 106 و اهلى 107 و در تعليق ، سر دفتر ميرحى و ملا درويش و در نسخ تعليق بعد از سلطان محمد نور ، وى را مىبايست نوشت . در آن فنون بىبدل نبود ، اما در قانون عديل ندارد . گرفت 108 اختراع وى است . قانون در قديم سازى نبوده است كه با وجود سازهاى ديگر كسى را به وى ميل شود ، زيرا كه سازيست در غايت خشكى ، اما خواجه عبد اللّه وى را چنان ساخته است كه با وجود قانون خواجه عبد اللّه ساز ديگر را طبيعت رغبت نمىنمايد ، چون وى در اين فن استاد است و از جملهء فضيلت وى اين راجح است ، فلاجرم سر دفتر اين طايفه شده است . استاد سيد احمد غجكى و مطهر عودى ماهرانند اما استاد قل محمد هر دو را ( 133 ر ) از هر دو گذرانيده است و پيش رويهاى بىنظير دارد . و استاد حيدر شادبلبانى ، وى نيز در فن خود استاد است . آن نوع كه پيش از وى مثل وى نبوده است . ديگر استاد شيخى نائى است كه جمع سازها را از جميع استادان بهتر نواخته است . چون نى فن وى است ، به آن مشهور شده است و همچنين در جميع اهل فضل و ضياع و محترفه ، لانظيران و بىبديلان بودند كه شرح تمامى ايشان تعذر ظاهر دارد . تمامى اهل فضل و هنر كه در خراسان بودند همه به ترتيب و سعى مير علىشير بوده است . 109 رجوع به تمامى حكايت مقصود از ترتيب اين مقدمات و مراد از تمهيد اين ترتيبات آن است كه « 1 » پدرم - انار اللّه برهانه - « 2 » به خراسان رفت ، در محلى كه عظمت و كثرت و لطافت خراسان على العموم « 3 » و شهرت هرات و اهل او على الخصوص « 4 » به اين مثابه بود كه فى الجمله بر سبيل اقتصار مذكور شد . « 5 » در آن اوان فرزندان ميرزا سلطان حسين كه به پدر بزرگوار دولتمند ، عاق و عاصى گشته بودند ، برگشته انابت كرده به پابوسى پدر مشرف شده هر كدامى پايه تخت روان
--> ( 1 ) . نگ : - مقصود . . . آن است كه . ( 2 ) . نگ : - انار اللّه برهانه . ( 3 ) . نگ : - على العموم . ( 4 ) . نگ : - على الخصوص . ( 5 ) . نگ : - كه فى الجمله . . . شد .